اجاق مايکروويو يا واژه? اشتباه همگاني و رايج آن ماکروفر، يا واژه مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسي تندپز، گونه‌اي اجاق است که از طريق تابش الکترومغناطيسي ريزموج، با به جنبش درآوردن آب و ديگر مولکول‌هاي قطبيده در غذا گرما ايجاد مي‌کند و سبب مي‌شود که غذا در مدت کوتاهي بپزد.
اجاق مايکروويو يکي از مهمترين اختراع‌هاي بزرگ قرن بيستم است. ميليون‌ها نفر در سراسر دنيا اين وسيله را دارند و هر روز از آن استفاده مي‌کنند. اين مقاله به‌طور مختصر درباره اجاق مايکروويو و چگونگي عملکرد آن در پخت غذا توضيح مي‌دهد. در سالهاي اخير با توجه به آلودگي محيط زيست ناشي از فرايندهاي آلاينده صنعتي، استفاده از منابع جديد انرژي که حداقل آلودگي را به همراه داشته باشند، مورد توجه قرار گرفته‌است. در اين راستا طي دو دهه اخير استفاده از انرژي اجاق مايکروويو به عنوان منبع گر مايش به‌طور وسيعي گسترش يافته‌است. تحقيقات انجام شده در اين زمينه نشانگر آنست که استفاده از اين نوع انرژي، ضمن اينکه آلودگي محيط زيست رابطور چشمگيري کاهش مي‌دهد فرايندها را تسريع نموده و در کاهش هزينه‌هاي انرژي نيز مؤثر است.
    ? طرز کار دستگاه

    ? مزاياي استفاده از اجاق مايکروويو
    ? معايب استفاده از اجاق مايکروويو
    ? مخترع
    ? باورهاي اشتباه
    ? جستارهاي وابسته
    ? منابع

طرز کار دستگاه
فرکانس امواج مايکروويو از امواج مرئي کم‌تر است. پس يعني انرژي کم‌تري دارد؛ اما چرا باعث گرم شدن مواد غذايي مي‌شود؟ اين اتفاق مربوط به شکل مواد غذايي است. مولکول‌ها هم مانند بقيه اجسام فرکانس طبيعي دارند. فرکانس طبيعي آن‌ها، فرکانس ارتعاش کاتوره‌اي آن‌هاست. اين يعني امواج (هنگامي که فرکانس آن‌هادر محدوده فرکانس طبيعي مولکول باشد) مي‌توانند دامنه حرکت مولکول‌هاي قطبي را بيش‌تر کنند و کمي به شدت نوسان مولکول‌ها اضافه کنند. اين نوسان‌هاي کوچک، مي‌توانند تبديل به نوسان‌هاي بزرگ‌تر شوند. البته مولکول‌ها پيچيده‌تر از اين حرف‌ها هستند و کار‌کردن با فرکانس طبيعي آن‌ها مشکل است. با اين حال امکان محاسبه فرکانس طبيعي مولکول‌هاي دو اتمي وجود دارد که چند تا از آن‌ها نشان داده شده‌است.
مولکول
    
فرکانس طبيعي
Hydrogen chloride (HCl)
    
????×???? Hz
Carbon monoxide (CO)
    
????×???? Hz
Nitrous oxide (N2O)
    
????×???? Hz
اين فرکانس‌ها همگي در محدوده امواج فروسرخ‌اند. امواج الکترومغناطيس، در واقع از يک جفت موج الکتريکي و مغناطيسي عمود بر هم ساخته شده‌اند. مولکول آب هم يک مولکول قطبي است. دليل قطبي بودنش هم اين است که اتم اکسيژن الکترونگاتيوي بيش‌تري دارد. يعني الکترون‌ها را بيش‌تر جذب مي‌کند و براي همين، هر مولکول آب، يک قطب مثبت و يک قطب منفي دارد. وقتي يک مولکول قطبي در يک ميدان الکتريکي قرار مي‌گيرد، تمايل دارد که در جهت ميدان سمت‌گيري کند. حالا اگر اين ميدان به صورت موج باشد، دائما جهت مولکول عوض مي‌شود. فرکانس امواج اجاق مايکروويو، ???? گيگاهرتز ( ????×??? Hz ) است. اين فرکانس به فرکانس طبيعي مولکول‌هاي آب نزديک است. در نتيجه مولکول‌هاي آب در اجاق، دائما در حال تغيير جهت‌اند. اين تغيير جهت باعث شکسته شدن پيوند بين مولکول‌ها مي‌شود. در آخر انرژي موج، به انرژي گرمايي تبديل مي‌شود و بنابراين، آب موجود در غذا گرم و در نتيجه غدا گرم مي‌شود. فلزات اين امواج را بازتاب مي‌کنند. بنابراين درون اجاق مايکروويو، امواج دائما در‌حال رفت و برگشت هستند و غذاي درون آن را گرم مي‌کنند. به همين دليل، غذا‌هاي آبکي بيش‌تر گرم مي‌شوند ولي ظروف پلاستيکي و شيشه‌اي اصلا گرم نمي‌شوند (مگر اينکه توسط غذا گرم شوند).

 اجاق مايکروويو.
امواج مايکروويو توسط وسيله‌اي به نام مگنترون (به انگليسي: magnetron) توليد مي‌شود.
براي اينکه اين امواج در همه جهات اطراف غذا پخش شوند، غذا معمولاً بر روي يک ميز چرخان مي‌چرخد. در مدل‌هاي قديمي تر هم از يک پروانه فلزي با تيغه‌هاي مورب براي پخش کردن امواج استفاده مي‌شد. بدون چرخاندن غذا يا پخش کردن امواج، بعضي از نقاط غذا گرم نمي‌شود. چون امواج با اين فرکانس، طول موجي معادل ????? سانتي‌متر توليد مي‌کنند که اگر به شکل اين موج‌ها نگاه کنيم، هر ????? سانتي‌متر، امواج ثابت هستند و با رفت و برگشت موج، مولکول‌هاي اين نقاط تکان نمي‌خورند و گرم نمي‌شوند. با قرار دادن لايه يکنواختي از پنير کف اجاق، بدون ميز چرخان، ميتوان اين نقاط را ديد. در واقع نقاطي که پنير آن‌ها ذوب نشده، اين نقاط‌اند.
مزاياي استفاده از اجاق مايکروويو
اجاق مايکروويو براي يخ زدايي مواد غذايي منجمد مثل گوشت، مرغ يا سبزيجات مطلوب است که در عرض چند دقيقه انجام مي‌شود. مزيت ديگر پخت با مايکروفر حفظ عطر طبيعي غذاست که باعث مي‌شود نمک يا شکر بيش از مقدار لازم به غذا افزوده نشود. مايکروفر غذا را با رطوبت خودش مي‌پزد بنابراين لازم نيست چربي اضافي يعني کره يا روغن به آن افزوده شود.
مايکروفر غذا را در زمان کوتاه بدون افزودن آب يا چربي مي‌پزد از طرفي همه انرژي در مايکروفر صرف پخت‌وپز مي‌شود و براي گرم کردن ظرف يا طبقات فر هدر نمي‌رود بنابراين مايکروفر وسيله‌اي سازگار با مصرف بهينه انرژي است.
معايب استفاده از اجاق مايکروويو
طبخ غذا در فرهاي اجاق مايکروويو کوتاه است و ميکروب‌هايي که احتمالاً در غذا وجود داشته کشته نمي‌شوند و براي سلامتي مي‌تواند مضر باشد. روش‌هاي سريع پخت اثر سرطان زايي دارد زيرا هرچه مواد غذايي سريع تر و با درجه حرارت بالاتر پخته شود، مواد سرطان زايي بيشتر مي‌شود. به عنوان مثال اگر گوشت را سريع بپزيم اثر سرطان زايي آن تشديد مي‌شود.
همچنين اين دستگاه براي سالم ماندن نياز به تميز شدن مداوم دارد زيرا مواد غذايي که درون ماکروفر براي گرم شدن قرار مي‌گيرد بر اثر حرارت ، روغن و يا آب موجود در آن‌ها به ديواره‌هاي دستگاه مي چسبد لذا بهتر است هر دو روز يکبار با يک پارچه نم دار داخل بدنه آن تميز شود. البته بهتر است از ظروف درب دار براي گرم کردن غذا استفاده شود تا هرگز نياز به تعمير ماکروفر نباشد.
مخترع
پرسي لي بارون اسپنسر مخترع اجاق مايکروويو است که روز ? ژوئيه سال ???? در شهر هولند ايالت مه ين آمريکا متولد شد و در ? سپتامبر ???? در سن ?? سالگي ديده از جهان فرو بست.
باورهاي اشتباه
اجاق مايکروويو غذا را از درون نمي‌پزد، به دليل اثر پوستي امواج مايکروويو تنها تا عمق کمي به درون غذا نفوذ مي‌کنند و حرارت چنداني در عمق بيش از سطح غذا در آن ايجاد نمي‌شود. براي مثال عمق پوستي گوشت تنها ?سانتي‌متر در بسامدهاي رايج در اين دستگاه‌ها است.